İnönü Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi
Halk Sağlığı Hemşireliği
Hayatın her alanında damgalama, ön yargı ve ayrımcılık davranışlarının olumsuz sonuçları bulunmaktadır. Bu tür olumsuz ve ayrımcı davranışlarla sürekli karşılaşan gruplardan biri de obez bireylerdir.
Obezite damgası, obeziteye sahip kişilere karşı dışlanmaya ve marjinalleşmeye neden olabilecek ve eşitsizliklere yol açabilecek eylemleri içerir - örneğin, obezitesi olan kişiler yeterli sağlık hizmeti almadıkları, işyerinde veya eğitim ortamlarında ayrımcılığa maruz kaldıklarını ifade eder.
Medya gibi kitle iletişim araçları da obezite damgalamasını destekleyen ürünler sunmaktadır. Bu durum toplumdaki obezite ön yargısını ciddi anlamda desteklemiştir. Televizyon programlarında, çevrim içi video kanalları gibi internet dünyasında, kitaplarda obez bireyler hep olumsuz biçimlerde (tembel, çirkin, aptal, açgözlü gibi) olumsuz sıfatlarla özdeşleştirilerek tasvir edilmiştir.
Obezite damgası; zayıf beden imajı ve beden memnuniyetsizliği, düşük benlik saygısı ve kendine güvensizlik, değersizlik ve yalnızlık duyguları, intihar düşünceleri ve eylemleri, depresyon, anksiyete ve diğer psikolojik bozukluklar, uyumsuz yeme alışkanlıkları, fiziksel aktiviteden kaçınma, tıbbi bakımdan kaçınma vs birçok olumsuz sonuca neden olmaktadır. Gün geçtikçe artan obezite sorunuyla beraber bu problemler de her geçen zaman diliminde daha fazla artış göstermektedir.
Aşırı kilolu ve obezitesi olan bireylerin sağlık hizmeti almaktan kaçınmasının nedeni ne olursa olsun obezite hastaları ve sağlık sunucuları arasındaki iletişimsizlik kısır bir ön yargı döngüsüne ve obez hastaların sağlığının kötüleşmesine neden olur.
Pek çok toplumda obeziteyle mücadele eden halk sağlığı çalışmaları, obez bireylerin tedavi ve önleme girişimlerini reddetmeleri nedeniyle amacına ulaşamaz. Obez bireylerin damgalamadan uzak kalacakları bir toplum anlayışı oluşturmak bu yüzden çok önemlidir. Çağdaş toplumlarda bu gerçeğin gözetilebilmesi için çok yönlü yaklaşımlar gerekmektedir. Medya yayın organlarının bu amaçla kullanılması, eğitimin her alanında; özellikle de sağlık çalışanlarının eğitim süreçlerinde ders müfredatlarında obezite damgalamasının engellenebileceği eğitim içeriklerinin oluşturulması bunlardan bazılarıdır.
Birinci basamak sağlık hizmetleri programlarının ve hizmetlerinin geliştirilmesine obezitesi olan insanları dahil edilmelidir. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde obezite önyargısını ele alınıp ve obezitesi olan kişilerin ihtiyaçlarını destekleyen sağlık hizmetleri modelleri geliştirilmelidir.
Ayrıca birçok obez bireylerin tekrar tekrar kilo vermeye çalıştığını kabul edilmelidir. Ortaya çıkan bir sorunun olası tüm nedenlerini araştırın ve bunun bireyin kilo durumunun bir sonucu olduğunu varsaymaktan kaçınılmadır. Sürdürülebilir ve önemli kilo kaybı sağlamanın zorluğunu kabul edilmedir. Obeziteyle ilişkili mücadelede ve müdahalelerin beden biçim ve ağırlığından ziyade sağlığı öne çıkaran politikalara yönelmeleri gerekmektedir.