Meme kanseri tedavisinin bir parçası olarak koltuk altı lenf bezlerinin tamamı ya da örnek alınan hastaların kollarında lenfödem yani fil hastalığı gelişme riski vardır. Radyoterapi yani ışın tedavisi alınması, hastanın kilo alması ve sigara içmesi bu riski belirgin olarak artıran en önemli faktörlerdir.

Kolda gelişen lenfödemin tedavisi her ne kadar öncelikli olarak fizyoterapi olsa da bu tedaviye rağmen ilerlemesi durumunda cerrahi tedavi seçenekleri düşünülüp planlanmalıdır. Aksi halde önlem alınmazsa lenfödem ilerleyici bir hastalıktır. Cerrahi tedavi seçenekleri lenfosuction, lenf nodu nakli ve lenfatik by-pass’tır. Bunların hangisinin hastaya uygun olduğuna muayene ve bazı tahlil sonuçlarına göre karar verilir. Bazı hastalarda her 3 ameliyatı da beraber yapmak gerekebilir. Meme kanseri nedeni ile memesi de alınmış ve kolunda lenfödem olan hastalar için kendi karın dokusundan meme yapılırken aynı ameliyatın bir parçası olarak lenf nodu nakli de yapılıp hem hastalar doğal dokularından bir memeye kavuşmuş olur, hem de lenfödemin cerrahi tedavisini aynı ameliyatta olmuş olurlar.

Kolda gelişen lenfödem tedavisi için lenf nodu naklinde vücudun başka yerinden lenf bezleri kendi atar damar ve toplardamarları ile alınarak el bileği, dirsek ve koltuk altına aktarılır. Bu 3 bölgeye aktarılabileceği gibi bazen tek bir yere de aktarılması yeterli olabilir. Burada amaçlanan aktarılan lenf bezlerinin lenfödemli doku içinde lenf sıvısının emerek kan dolaşımına aktarmasıdır.

Lenfatik by-pass da ise koldaki lenf kanalları sağlam ise bunlar yanlarındaki ince toplardamarlara birkaç noktadan bağlanarak lenf sıvısının toplardamar sistemi ile dönmesi amaçlanır.

Lenfosuctionda ise kolda bazı yerlerden küçük delikler açılarak koldaki fazla lenf sıvısı cerrahi olarak emilir. Hastalığın şiddetine göre bu sıvı tekrar toplanmayabilir. Her türlü ameliyatta olduğu gibi bu ameliyatlarda da istenilen sonuçlar sağlanamayabilir.

Tüm bu ameliyatların bazı ortak özellikleri vardır. Bunlardan birincisi hastanın ameliyattan sonra belli bir süre lenfödem fizyoterapisi görmesi gerekliliğidir. İkincisi ise ameliyatın sonuçları genellikle 3 aydan sonra görülmeye başlar ve bu süre iki yıla kadar uzayabilir. Genel olarak başarı şansı yüksek ve uzun dönemli sonuçları olan ameliyatlardır.