Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi
Nöroloji AD Öğretim Üyesi
Kovid-19 enfeksiyonu geçiren hastalarda, en çok akciğer yani solunum ile ilgili sıkıntılar ve damar hastalıkları ön planda ortaya çıkmıştır ve beyin de bu durumdan etkilenmiştir. Hastalık sürecinde koku alma sıkıntısı, ağrı kesici alınmasına rağmen geçmeyen yaygın baş ağrısı gibi nörolojik yakınmalar sıklıkla yaşanan şikâyetler olmuştur. Hastalığın şiddetine göre özellikle yoğun bakımda tedavi altına alınan hastalarda; bilinç bozukluğu, dikkat bozukluğu, görsel halüsinasyonlar gibi olumsuzluklar görülmüştür. Bununla birlikte bazı hastalarda ise, beyin damar tıkanıklığına bağlı inmelerin oluştuğu gözlenmiştir.
Kronik beyin hastaları ise, Kovid-19 sürecinden olumsuz etkilenmiş ve düzenli kontrollerini yaptıramamışlardır. Özellikle Alzheimer, Parkinson, Epilepsi gibi hastaların takipleri maalesef yapılamamıştır. Acil hastaneye başvurulması gereken durumlarda başvurular yapılamadığından, tedaviye başlama süreçleri olması gereken zamanlarda yapılamamıştır çünkü insanlar bulaş riskinden dolayı hastaneye gitmeyi geciktirmiştir.
Beyin sağlığımızı bozan en önemli hastalıkların başında beyin damarı hastalıkları gelir. Beyin damar hastalıklarından en sık görüleni ise, inmedir. İnme %80-90 oranında önlenebilir bir hastalıktır. Damarsal hastalıklara yol açan risk faktörleri inmeye de yol açar. Bunları önleyerek inmenin de önüne geçmiş oluruz.
Yaşam süresinin uzamasıyla yaşlı beyinlerde ortaya çıkan bazı hastalıklar vardır. Bunlardan en çok karşılaştığımız, bunama şekli olan demans ve demansın bir tipi olan Alzheimer hastalıklarıdır. Bu hastalıklarda, yakın dönemin hatırlanmasının zorlanıldığı bir tablo ortaya çıkmaktadır. Yani beyin yeni bilgiyi depolayamamaktadır ve belleğe kayıt edememektedir. Bu hastalık zamanla hızla ilerleyebilmektedir.
Parkinson hastalığı ise, yaşlanmayla birlikte hareketleri kısıtlayan bir hastalıktır. Genellikle hareketlerin yavaşlaması, ellerde titreme ile başlamaktadır. Zamanla etkilerini artırarak yaşamsal bağımlılıkları da belirgin hale getirmektedir. Bu hastalıklarda, süreci yavaşlatmaya yönelik tedaviler mevcuttur.
Epilepsi hastalığı, epileptik kasılma nöbetleri ile seyreden, bilinç bozukluğuyla ve istem dışı hareketlerle ortaya çıkan ataklar şeklinde seyreden bir hastalıktır.
Multiplskeroz (MS), daha çok genç ve orta yaşta gördüğümüz bir hastalıktır. Görme, kas kuvveti, denge ve duyular başta olmak üzere birçok yaşamsal fonksiyonu etkileyebilmektedir.
Migren, aralıklı baş ağrılarıyla oluşan nörolojik bir hastalıktır ve toplumda oldukça yaygındır.
Bir arabanın motoru gibi bizimde yaşamımızı yöneten merkezimiz beynimizdir ve bize her şeyi beynimiz yaptırmaktadır. Beyin fonksiyonlarımız bozulursa; görme kaybı, duyma kaybı, hafıza kaybı, konuşma bozukluğu, peltek konuşma, kolda bacakta kuvvet kaybı, denge bozukluğu gibi yaşamsal işlevlerimizde sıkıntılar yaşayabiliriz. Yaşanabilecek sıkıntıların tedavisi yapılmaz ise, tek başına yaşam düzenimizi bile kaybedebiliriz.
Beyin sağlığımızı korumanın en önemli yolu; sağlıklı yaşamak, sigarasız bir hayat, yüksek tansiyondan kendimizi korumak (hem ilaç tedavisi, hem de düzenli ölçüm yaparak), yaşımıza uygun zihinsel ve fiziksel aktiviteleri yaparak, son olarak tuz ve yağdan kısıtlı bir beslenme şeklidir.